Skip to content

Toggle service links

'Mae’n Hen Bryd'

Mae 'Mae’n Hen Bryd' yn brosiect ymchwil ar y cyd mewn dwy ran gan UCM Cymru a'r Brifysgol Agored yng Nghymru.

Diben yr ymchwil hwn oedd datblygu dealltwriaeth o bwy sy’n astudio rhan-amser, pam eu bod yn dewis astudio rhan-amser a beth yw eu profiadau o astudiaeth ran-amser. Yr hyn ddaeth yn eglur oedd bod cyfleoedd rhan-amser yn arwain y ffordd o ran ehangu mynediad a chyflogadwyedd yng Nghymru. Mae data o’r arolwg a’r cyfweliadau’n cadarnhau fod myfyrwyr rhan-amser yn grŵp amrywiol, sy’n ymestyn dros ystod oedran oedolion, gyda chanran uchel yn perthyn i grwpiau anodd eu cyrraedd, gan gynnwys myfyrwyr anabl, y rheiny sydd â chyfrifoldebau gofalu a rhieni

Roedd cam cyntaf yr ymchwil yn defnyddio arolwg ar-lein eang-ei-gyrhaeddiad gyda’r nod o gasglu data mesurol yn bennaf, er mwyn ennill dealltwriaeth o bwy yw myfyrwyr rhan-amser, sut maent yn astudio a’u profiadau, ar draws Cymru gyfan. Derbyniwyd 1,344 o ymatebion dilys gan fyfyrwyr rhan-amser ar draws addysg bellach ac uwch.  Yna fe ddefnyddiwyd y themâu a ddaeth i’r amlwg yn yr arolwg fel sail i ail gam yr ymchwil oedd yn cynnwys cyfweliadau ansoddol gyda 25 o fyfyrwyr rhan-amser.

Canfyddiadau Allweddol

  • Mae myfyrwyr rhan-amser yn grŵp amrywiol sy’n ymestyn dros ystod oedran oedolion, gyda 62% o’r rheiny a ymatebodd i’n harolwg dros 30. Mae ein hymchwil yn awgrymu fod myfyrwyr rhan-amser yn cynnwys canran uchel o fyfyrwyr sydd mewn cyflogaeth (72%), sydd â chyflwr iechyd hirdymor neu anabledd (22%), neu sydd â chyfrifoldebau gofalu (39%).
  • Mae astudio rhan-amser yn gysylltiedig â chyflogaeth a’r economi; mae 72% o fyfyrwyr rhan-amser mewn cyflogaeth, a’r rheswm mwyaf cyffredin a roddwyd am astudio rhan-amser oedd gwella rhagolygon ar gyfer cyflogaeth yn y dyfodol.
  • Mae myfyrwyr rhan-amser yn tueddu i fod yn fodlon â’u cyrsiau; ar gyfartaledd, maent o’r farn fod eu cwrs yn dod yn agos i ddiwallu eu disgwyliadau.
  • Mae’r ymrwymiad anffurfiol i astudio rhan-amser yn fwy na’r ymrwymiad ffurfiol, gyda mwy na hanner o fyfyrwyr rhan-amser yn astudio dros 10 awr yr wythnos yn anffurfiol drwy ddarllen, ysgrifennu neu’n gwneud astudiaeth annibynnol. ‘Roedd 40 y cant o’r rheiny a ymatebodd yn teimlo fod yr ymrwymiad amser wedi bod yn fwy na’r hyn ‘roeddynt wedi ei ddisgwyl cyn dechrau eu cwrs.
  • Mae’r mwyafrif o fyfyrwyr rhan-amser yn teimlo fod y pwysedd sydd arnynt ar eu cyrsiau yn ddigon derbyniol (75%). Serch hynny, ‘roedd myfyrwyr â chyfrifoldebau gofalu, rheini a myfyrwyr anabl yn fwy tebygol o ddweud eu bod yn teimlo fod gormod o bwysedd arnynt o ran eu cyrsiau.
  • Mae dros hanner o fyfyrwyr rhan-amser wedi methu rhan ffurfiol o’u cwrs; y rheswm mwyaf cyffredin am hyn yw ymrwymiadau gofalu, ymrwymiadau gwaith neu anawsterau teithio. Mae bod yn fyfyriwr anabl, yn ofalydd neu’n rhiant yn cynyddu’r tebygolrwydd o fyfyriwr yn methu elfen ffurfiol o’u cwrs.
  • Y ffynonellau arian mwyaf cyffredin a ddefnyddir gan fyfyrwyr i ariannu eu hastudiaethau yw cynilion neu waith cyflogedig. Mae tua un o bob deg o fyfyrwyr wedi defnyddio dyled bersonol i ariannu eu hastudiaethau.
  • Mae pymtheg y cant o’r rheiny sydd mewn cyflogaeth yn derbyn cynhaliaeth neu gyllido gan eu cyflogwyr. ‘Roedd y rheiny sy’n derbyn cymorth yn ddiolchgar iawn am y cymorth ariannol, ond ‘roeddynt hefyd yn pwysleisio pwysigrwydd mathau eraill o gefnogaeth, gan gynnwys amser rhydd o’r gwaith ar gyfer astudio a hyblygrwydd i fynychu elfennau ffurfiol o’r cwrs.
  • Nid oedd traean o fyfyrwyr rhan-amser wedi gofyn am gyngor nac arweiniad cyn dechrau ar eu cwrs; mae’r rhan fwyaf o’r rheiny sy’n gwneud hynny yn gofyn am gyngor academaidd ac ariannol. Mae myfyrwyr rhan-amser yn dueddol o ofyn am gyngor gan eu sefydliad, eu darlithwyr/tiwtoriaid ac ar-lein.

Darllen yr adroddiad ‘Mae’n Hen Bryd’ yn llawn.